Nếu chỉ tính riêng các game lấy đề tài Backroom, thì có rất rất nhiều game indie lấy đề tài này, đa số trên steam
Game Cuối – Từ một bức ảnh rùng rợn vô danh trên 4chan, “The Backrooms” đã vươn mình trở thành một trong những huyền thoại đô thị (urban legend) lớn nhất của kỷ nguyên Internet. Hàng loạt tựa game indie, video YouTube và các dự án nghệ thuật đã mượn ý tưởng về không gian “liminal space” này để phát triển. Tuy nhiên, sóng gió đã ập đến khi A24 quyết định chuyển thể The Backrooms thành phim điện ảnh, kéo theo một chiến dịch “đánh gậy bản quyền” nhắm thẳng vào các nhà sáng tạo nội dung nhỏ lẻ.
Sự việc này lập tức châm ngòi cho một cuộc tranh cãi nảy lửa trên khắp các diễn đàn.
“Đánh bản quyền một huyền thoại đô thị?”
Theo ghi nhận của Game Cuối từ các hội nhóm cộng đồng, phần lớn game thủ và những người yêu thích Creepypasta đang tỏ ra vô cùng phẫn nộ. Bức xúc cốt lõi nằm ở việc The Backrooms vốn là một tài sản thuộc về “cộng đồng mạng” (Public Domain) trước khi lọt vào mắt xanh của các ông lớn Hollywood.
Nhiều người dùng không ngần ngại chỉ trích động thái này là minh chứng cho sự tham lam của các tập đoàn. Tài khoản Adam Lee Coble thốt lên: “Số lượng game Backrooms trên Steam hiện nay đã là khổng lồ. Việc làm này thật điên rồ. Nó giống hệt như việc bạn cố gắng đăng ký bản quyền cho một truyền thuyết đô thị vậy.”
Đồng tình với quan điểm này, tài khoản Timothy Lawrence chỉ ra một góc khuất cay đắng hơn: “Bạn biết rõ là họ đang nhắm vào những nhà sáng tạo nhỏ lẻ, những người không có đủ khả năng tài chính để thuê luật sư chống lại chuyện này. Chứ nếu lôi nhau ra tòa, cái bản quyền này không thể nào đứng vững được.”
Thậm chí, nhiều game thủ gạo cội còn liên tưởng vụ việc này với “vết xe đổ” của Slenderman năm xưa – khi một hiện tượng mạng bị thương mại hóa quá mức dẫn đến việc cộng đồng quay lưng và giết chết chính sức hút ban đầu của IP đó. Tài khoản Björn Loesing châm biếm sâu cay: “Thưa quý vị, đây chính là cách bạn giết chết cộng đồng fan của mình còn nhanh hơn cả mùa cuối của Game of Thrones.”
Đạo diễn Kane Parsons lên tiếng:
Giữa tâm bão chỉ trích hướng về A24 và Netflix, một luồng ý kiến khác bình tĩnh hơn đã xuất hiện, mang đến những góc nhìn mang tính chuyên môn về cách thức hoạt động của các công cụ bảo vệ bản quyền (DRM) hiện đại.
Theo các thành viên có kinh nghiệm, việc hàng loạt game và video bị gỡ bỏ rất có thể không xuất phát từ chỉ thị trực tiếp của A24 hay đạo diễn Kane Parsons, mà là hậu quả của các hệ thống quét AI tự động.
Tài khoản Chris Wolf-Willoughby phân tích: “Có vẻ như đây là lỗi tự động hóa. Họ không hề có bản quyền đối với The Backrooms dưới tư cách là một khái niệm (nó thuộc phạm vi công cộng). Việc đánh gậy thường được thực hiện bởi một bên thứ 3, sử dụng AI để quét và báo cáo diện rộng mà chẳng cần có một con người thật nào suy nghĩ xem cái gì nên đánh, cái gì không.”
Đáng chú ý, chính đạo diễn Kane Parsons – người xuất thân từ một YouTuber làm video Backrooms và được A24 chọn mặt gửi vàng – cũng tỏ ra bất ngờ và bất bình trước sự việc. Theo thông tin từ IGN và Kotaku (được người dùng Rafid Sadman và Clay Awodey trích dẫn), Kane Parsons đã khẳng định anh không hề mong muốn điều này xảy ra và đang làm việc trực tiếp với A24 để gỡ bỏ các án phạt vô lý (copyright strikes) cho các dự án fan-made và game indie.
Bài học cho những IP từ cộng đồng
Sự việc của The Backrooms một lần nữa rung lên hồi chuông cảnh báo về ranh giới mỏng manh giữa “tài sản cộng đồng” và “sở hữu trí tuệ thương mại”.
Một mặt, sự can thiệp của các hãng phim lớn như A24 giúp đưa những khái niệm ngách như “Liminal Space” (không gian chuyển tiếp) ra đại chúng. Nhưng mặt khác, cơ chế bảo vệ bản quyền máy móc của các ông lớn lại trở thành lưỡi dao đe dọa chính cộng đồng những người đã ươm mầm cho tác phẩm đó.
Dù các gậy bản quyền đang dần được rút lại nhờ sự can thiệp của Kane Parsons, nhưng niềm tin của cộng đồng rõ ràng đã bị sứt mẻ nghiêm trọng. Đúng như tài khoản Dirk Maes bình luận: “Quyền tác giả và quyền sở hữu mang tính hợp tác/cộng đồng là điều duy nhất làm nên giá trị của những dự án như thế này. Không có nó, mọi thứ đều trở nên vô nghĩa.”
